System bezzałogowych statków powietrznych (UAS) w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) to nowoczesny element infrastruktury ratowniczej, który w ostatnich latach przeszedł dynamiczny rozwój. Wykorzystanie dronów pozwala strażakom działać szybciej, bezpieczniej i bardziej precyzyjnie w sytuacjach zagrożenia życia, zdrowia lub środowiska. Integracja UAS z istniejącymi strukturami Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) stanowi przełom w sposobie prowadzenia akcji ratowniczych, zwłaszcza w kontekście monitoringu, rozpoznania i wsparcia decyzyjnego. Dzięki specjalistycznym szkoleniom i nowoczesnemu sprzętowi PSP dysponuje dziś jednym z najbardziej zaawansowanych systemów dronowych wśród europejskich służb ratowniczych.

Organizacja systemu UAS w PSP

Grupy Dronowe KSRG jako podstawowy poziom operacyjny

Podstawowym elementem struktury operacyjnej systemu UAS w PSP są Grupy Dronowe funkcjonujące w ramach jednostek KSRG. To właśnie one realizują codzienne zadania związane z rozpoznaniem, lokalizacją ognisk pożarów, oceną zniszczeń czy wsparciem logistycznym. Działają na poziomie powiatowym, będąc pierwszym ogniwem reagowania w przypadku zdarzeń wymagających użycia dronów. Ich operatorzy posiadają certyfikaty kompetencji pilota BSP oraz odpowiednie przeszkolenie w zakresie wykorzystania technologii termowizyjnych i geolokalizacyjnych. Grupy te stanowią trzon systemu UAS, a ich elastyczność i gotowość operacyjna pozwalają na szybkie wdrożenie w każdej sytuacji kryzysowej.

Specjalistyczne Grupy Dronowe PSP na poziomie wojewódzkim

Na wyższym szczeblu funkcjonują Specjalistyczne Grupy Dronowe PSP, działające przy komendach wojewódzkich. Ich zadaniem jest wsparcie operacyjne jednostek terenowych w bardziej złożonych działaniach ratowniczych. Dysponują one sprzętem o większym zasięgu, możliwościach obserwacyjnych i nośności, co pozwala im realizować misje wymagające długotrwałego lotu i pracy w trudnych warunkach. Zespoły te uczestniczą w działaniach związanych z pożarami przemysłowymi, katastrofami naturalnymi czy akcjami poszukiwawczo-ratowniczymi. Dzięki współpracy z ośrodkami szkoleniowymi PSP oraz instytucjami naukowymi, grupy wojewódzkie są również ośrodkami rozwoju technologii i procedur dronowych w strukturach straży.

Klasy dronów wykorzystywanych w PSP

Drony klasy C1: lekkie jednostki do codziennych zadań

Drony klasy C1 to lekkie, mobilne jednostki o masie poniżej 900 gramów, wykorzystywane głównie do szybkiego rozpoznania sytuacji na niewielkim obszarze. Dzięki prostocie obsługi i krótkim czasom przygotowania do lotu są one szczególnie przydatne w pierwszych minutach akcji. Umożliwiają szybkie pozyskanie obrazu z miejsca zdarzenia i ocenę zagrożenia bez narażania ratowników. Choć ich zasięg i czas lotu są ograniczone, stanowią nieocenione narzędzie dla dowódców akcji w fazie wstępnego rozpoznania. Ich kompaktowa konstrukcja pozwala na łatwy transport i użycie nawet w trudnych warunkach terenowych.

Drony klasy C2: średni segment do bardziej wymagających misji

Jednostki klasy C2 to wszechstronne drony, które łączą mobilność z rozszerzonymi możliwościami obserwacyjnymi. Dzięki większej nośności i zaawansowanym systemom kamer pozwalają prowadzić skuteczne rozpoznanie z powietrza w trudnych warunkach pogodowych. Wykorzystuje się je m.in. do oceny rozprzestrzeniania się pożarów lasów, monitoringu powodzi oraz wsparcia przy wypadkach komunikacyjnych. Drony tej klasy umożliwiają też wykonywanie lotów BVLOS (poza zasięgiem wzroku), co znacznie zwiększa ich efektywność operacyjną. PSP używa ich również do celów szkoleniowych i testowych, analizując dane z rzeczywistych akcji.

Drony klasy C6: zaawansowane platformy do operacji specjalnych

Drony klasy C6 to najbardziej zaawansowane konstrukcje w arsenale PSP, zdolne do realizacji misji w wymagających warunkach operacyjnych. Charakteryzują się dużym udźwigiem, długim czasem lotu i możliwością integracji z różnymi sensorami. Wykorzystywane są w misjach specjalnych, takich jak monitorowanie obszarów objętych katastrofami chemicznymi, poszukiwania w terenie górskim czy inspekcje infrastruktury krytycznej. Zastosowanie platform klasy C6 wymaga wysokich kwalifikacji operatorów oraz zaawansowanego planowania lotu. To właśnie te jednostki stanowią podstawę rozwoju zautomatyzowanych systemów UAS w PSP.

Technologie i sensory w systemie UAS

Kamery termowizyjne i RGB w działaniach ratowniczych

Jednym z kluczowych elementów wyposażenia dronów PSP są kamery termowizyjne i RGB, które umożliwiają obserwację zarówno w dzień, jak i w nocy. Kamery termowizyjne pozwalają lokalizować źródła ciepła, wykrywać ukryte ogniska pożaru oraz odnajdywać osoby zaginione. Kamery RGB natomiast zapewniają wysoką rozdzielczość obrazu, niezbędną do dokumentowania akcji i tworzenia raportów powykonawczych. Połączenie obu technologii daje operatorom pełny obraz sytuacji terenowej, co przekłada się na precyzyjne decyzje operacyjne. Współczesne sensory stosowane w PSP charakteryzują się wysoką czułością i możliwością pracy w trudnych warunkach atmosferycznych.

System Autel EVO Nest i automatyzacja operacji

Nowoczesnym kierunkiem rozwoju UAS w PSP jest automatyzacja działań z wykorzystaniem stacji dokujących, takich jak systemAutel EVO Nest. Umożliwia on zdalne wykonywanie lotów bez konieczności fizycznej obecności operatora na miejscu. Dron automatycznie startuje, realizuje misję i wraca do stacji, gdzie jest ładowany oraz przygotowywany do kolejnego lotu. Rozwiązanie to znacząco skraca czas reakcji i pozwala prowadzić ciągły monitoring zagrożonych obszarów. W przyszłości technologia ta może zostać zintegrowana z systemami zarządzania kryzysowego, zapewniając natychmiastową ocenę sytuacji w czasie rzeczywistym.

Elistair Khronos i drony na uwięzi do długotrwałego monitoringu

W wybranych jednostkach PSP wykorzystywane są również drony na uwięzi, takie jak Elistair Khronos, które mogą pozostawać w powietrzu przez wiele godzin. Dzięki zasilaniu z przewodu oraz stałej transmisji danych urządzenia te doskonale sprawdzają się podczas długotrwałych akcji ratowniczych. Umożliwiają prowadzenie nieprzerwanego monitoringu, nawet w warunkach ograniczonego dostępu do zasilania bateryjnego. Drony na uwięzi są szczególnie przydatne w akcjach masowych, podczas zabezpieczenia imprez lub działań logistycznych. Ich stabilność i niezawodność czynią je kluczowym elementem nowoczesnych operacji powietrznych PSP.

Procedury operacyjne i bezpieczeństwo lotów

Operacje VLOS i BVLOS w działaniach PSP

W działaniach PSP wykorzystywane są zarówno operacje w zasięgu wzroku (VLOS), jak i poza nim (BVLOS). Pierwszy typ operacji stosowany jest głównie w działaniach lokalnych, gdy operator ma bezpośredni kontakt wzrokowy z dronem. Operacje BVLOS natomiast pozwalają prowadzić loty na większe odległości, co jest kluczowe w misjach poszukiwawczych i rozległych pożarach. Aby zapewnić bezpieczeństwo, każdy lot jest planowany zgodnie z obowiązującymi przepisami EASA i ULC, z uwzględnieniem warunków pogodowych oraz stref lotniczych. PSP rozwija również procedury łączności i nadzoru, które pozwalają na koordynację działań powietrznych z innymi służbami.

Ocena ryzyka metodą SORA w lotach specjalnych

Loty specjalne realizowane przez PSP wymagają szczegółowej oceny ryzyka według metody SORA (Specific Operations Risk Assessment). Procedura ta obejmuje analizę potencjalnych zagrożeń dla osób, mienia i przestrzeni powietrznej. Na podstawie wyników oceny dobierane są odpowiednie środki bezpieczeństwa, takie jak procedury awaryjne, ograniczenia przestrzeni operacyjnej czy redundancja systemów. Dzięki SORA możliwe jest bezpieczne wykonywanie operacji w pobliżu ludzi, infrastruktury krytycznej i w warunkach ograniczonej widoczności. PSP wdraża tę metodologię jako standard w planowaniu lotów o podwyższonym ryzyku.

System zarządzania powietrzem w działaniach ratowniczych

Zarządzanie ruchem bezzałogowych statków powietrznych podczas akcji ratowniczych wymaga ścisłej koordynacji i komunikacji między wszystkimi uczestnikami operacji. PSP korzysta z dedykowanych systemów zarządzania przestrzenią powietrzną, które integrują dane z map lotniczych, stref zakazanych i aktywnych misji. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie kolizji i zapewnienie pełnej kontroli nad przebiegiem działań. Systemy te umożliwiają także raportowanie i analizę wykonanych misji, co wspiera proces doskonalenia taktyk i procedur. W przyszłości planuje się ich integrację z krajowym systemem U-space, co dodatkowo zwiększy bezpieczeństwo lotów.

Szkolenie i kwalifikacje operatorów dronów

Certyfikat kompetencji pilota BSP (kat. A2)

Każdy operator drona w PSP musi posiadać odpowiednie uprawnienia, w tym certyfikat kompetencji pilota bezzałogowego statku powietrznego kategorii A2. Dokument ten potwierdza znajomość zasad lotu, oceny ryzyka i bezpiecznego wykonywania operacji w środowisku miejskim. Szkolenia prowadzone są zarówno w jednostkach PSP, jak i przez certyfikowane ośrodki szkoleniowe współpracujące ze strażą. Dzięki temu operatorzy dysponują nie tylko teoretyczną wiedzą, ale także praktycznymi umiejętnościami obsługi zaawansowanego sprzętu. Proces certyfikacji obejmuje również okresowe doskonalenie kompetencji i testy w warunkach rzeczywistych.

Scenariusze NSTS i STS jako podstawa operacyjna

Działania PSP z wykorzystaniem dronów prowadzone są zgodnie z krajowymi i europejskimi scenariuszami standardowymi NSTS oraz STS. Scenariusze te określają warunki i ograniczenia, w jakich mogą być wykonywane loty, co zapewnia jednolitość procedur w całym kraju. Dzięki nim operatorzy mają jasno określone zasady postępowania w przypadku konkretnych misji, takich jak monitoring obszarów zalanych czy lokalizacja osób zaginionych. Zastosowanie standardowych scenariuszy pozwala również na szybsze uzyskiwanie zezwoleń oraz ułatwia współpracę z innymi służbami. To fundament efektywnego i bezpiecznego wykorzystania systemu UAS w PSP.

Oprogramowanie wspierające działania UAS

Pix4Dreact do szybkiego mapowania terenu

Oprogramowanie Pix4Dreact stanowi jedno z kluczowych narzędzi wspomagających analizę danych pozyskanych z dronów PSP. Umożliwia ono szybkie tworzenie ortofotomap i modeli 2D z materiałów fotograficznych wykonanych podczas lotu. Tego typu wizualizacje są nieocenione w ocenie rozmiaru zniszczeń, planowaniu akcji ratowniczej czy analizie terenów po katastrofach. Program działa lokalnie, co pozwala na jego wykorzystanie bez dostępu do Internetu, w warunkach terenowych. Dzięki prostocie obsługi i wysokiej wydajności jest on szeroko stosowany przez zespoły UAS w całej Polsce.

RDT, SARUAV i Loc8 w lokalizacji osób zaginionych

W operacjach poszukiwawczych PSP korzysta z oprogramowania RDT, SARUAV i Loc8, które wspierają analizę obrazu i identyfikację osób zaginionych. Systemy te wykorzystują algorytmy sztucznej inteligencji do automatycznego wykrywania sylwetek ludzkich na zdjęciach lotniczych. Pozwala to znacznie przyspieszyć proces przeszukiwania dużych obszarów, szczególnie w warunkach ograniczonej widoczności. SARUAV opracowany przez polskich naukowców jest z powodzeniem stosowany przez grupy poszukiwawcze PSP w całym kraju. Integracja tych narzędzi z danymi GPS i mapami operacyjnymi zwiększa skuteczność działań ratowniczych i skraca czas reakcji.

Przykładowe modele dronów używane w PSP

Autel EVO Lite 640T – mobilność i obraz termiczny w kompaktowej formie

Autel EVO Lite 640T to lekki, składany dron, który dzięki kamerze termowizyjnej o wysokiej rozdzielczości doskonale sprawdza się podczas szybkiego rozpoznania sytuacji. Może być wykorzystywany zarówno w działaniach gaśniczych, jak i w poszukiwaniach osób zaginionych w terenie otwartym. Jego zaletą jest długa autonomia lotu oraz stabilna transmisja obrazu w czasie rzeczywistym, co pozwala na bieżące monitorowanie obszaru działań. Ze względu na kompaktową konstrukcję dron ten jest często używany przez grupy operacyjne KSRG w pierwszej fazie akcji. Stanowi praktyczne narzędzie do zadań wymagających szybkiego wdrożenia i wysokiej mobilności.

Autel Max 4T – zaawansowana platforma wielosensorowa

Autel Max 4T to nowoczesna platforma wyposażona w cztery kamery, w tym termowizyjną, szerokokątną, zoom i lidar, co pozwala na niezwykle dokładne odwzorowanie terenu. W PSP wykorzystywana jest do działań o podwyższonym stopniu złożoności – m.in. w akcjach poszukiwawczych, katastrofach budowlanych oraz podczas monitorowania obszarów przemysłowych. Dron ten charakteryzuje się dużą odpornością na wiatr i możliwość pracy w nocy, co znacząco zwiększa jego wartość operacyjną. Integracja z systemami RTK i funkcja automatycznego omijania przeszkód zapewniają maksymalne bezpieczeństwo lotów. To jedno z najbardziej wszechstronnych narzędzi w arsenale PSP.

Autel Alpha – system klasy przemysłowej do misji długotrwałych

Autel Alpha reprezentuje klasę przemysłowych dronów przeznaczonych do realizacji złożonych zadań w trudnych warunkach. Dzięki hybrydowemu napędowi i długiemu czasowi lotu może wykonywać długotrwałe misje obserwacyjne i pomiarowe. W strukturach PSP znajduje zastosowanie m.in. podczas monitoringu powodzi, inspekcji infrastruktury krytycznej i działań CBRN. Dron wyposażony jest w system redundancji, podwójne IMU i GPS, co gwarantuje wysoki poziom bezpieczeństwa nawet w sytuacjach awaryjnych. To rozwiązanie zaprojektowane z myślą o profesjonalnych jednostkach ratowniczych i służbach porządku publicznego.

AgEagle eBee TAC – precyzyjne mapowanie dużych obszarów

AgEagle eBee TAC to bezzałogowy samolot skrzydłowy wykorzystywany w PSP głównie do zadań kartograficznych i rozpoznawczych na dużych obszarach. Dzięki zdolności do wykonywania autonomicznych lotów i dużemu zasięgowi może w krótkim czasie pokryć rozległy teren wysokorozdzielczą ortofotomapą. System jest stosowany przy analizie skutków katastrof naturalnych, pożarów lasów oraz ocenie rozlewisk powodziowych. Dron wyróżnia się cichą pracą, niewielką masą startową i wysoką odpornością na trudne warunki atmosferyczne. W połączeniu z oprogramowaniem do fotogrametrii stanowi doskonałe narzędzie dla wojewódzkich Grup Dronowych PSP.

Współpraca z innymi technologiami ratowniczymi

Robot lądowy Florian jako uzupełnienie działań z powietrza

W strukturze PSP rozwijana jest także współpraca pomiędzy systemami powietrznymi a robotami lądowymi, takimi jak robot Florian. Urządzenia te służą do działań w strefach zagrożenia chemicznego, radiacyjnego czy pożarowego, gdzie obecność ludzi byłaby niebezpieczna. Drony dostarczają obraz z powietrza, natomiast roboty wykonują zadania inspekcyjne lub pomiarowe w terenie. Współdziałanie tych systemów umożliwia kompleksową ocenę sytuacji oraz lepsze planowanie akcji ratowniczych. Integracja technologii naziemnych i powietrznych stanowi istotny krok w kierunku pełnej automatyzacji działań ratowniczych.

Integracja z systemami GIS i zarządzania kryzysowego

System UAS PSP jest coraz częściej integrowany z platformami GIS oraz systemami zarządzania kryzysowego. Dane z dronów są nanoszone na mapy cyfrowe, co umożliwia bieżącą analizę sytuacji i precyzyjne planowanie działań. Takie rozwiązania pozwalają na lepszą koordynację między różnymi służbami oraz skracają czas reakcji. Integracja z GIS wspiera również analizę długoterminową, umożliwiając opracowanie map ryzyka i ocenę skutków katastrof. To nowoczesne podejście do zarządzania informacją, które znacząco podnosi skuteczność działań operacyjnych PSP.

Wpływ systemu UAS na efektywność działań PSP

Zwiększenie bezpieczeństwa ratowników i osób poszkodowanych

Wprowadzenie dronów do struktur PSP w sposób bezpośredni przełożyło się na wzrost bezpieczeństwa ratowników. Dzięki obserwacji z powietrza można szybciej zidentyfikować zagrożenia, ocenić ryzyko zawalenia konstrukcji lub rozprzestrzenienia się pożaru. Drony umożliwiają prowadzenie rozpoznania bez konieczności wysyłania ludzi w niebezpieczne miejsca. W rezultacie strażacy mogą podejmować decyzje operacyjne na podstawie aktualnych danych, minimalizując ryzyko błędów. To nie tylko zwiększa skuteczność działań, ale także zmniejsza liczbę wypadków wśród funkcjonariuszy.

Szybsza ocena sytuacji i podejmowanie decyzji operacyjnych

Dzięki wykorzystaniu UAS PSP zyskała możliwość błyskawicznej oceny sytuacji jeszcze przed przybyciem pełnych sił i środków na miejsce zdarzenia. Obraz z kamery drona przekazywany jest bezpośrednio do stanowisk dowodzenia, co umożliwia natychmiastowe podejmowanie decyzji. Skraca to czas reakcji i pozwala lepiej rozdzielić zasoby ratownicze. Drony wspierają również analizę poakcyjną, dostarczając danych wizualnych do raportów i szkoleń. Zastosowanie technologii powietrznych znacząco podniosło poziom koordynacji działań w ramach KSRG.

Zastosowanie w pożarach, poszukiwaniach i zdarzeniach CBRN

UAS w PSP znajduje zastosowanie w szerokim zakresie działań – od pożarów lasów i budynków, przez akcje poszukiwawcze, po zdarzenia chemiczne, biologiczne, radiacyjne i nuklearne (CBRN). W przypadku pożarów drony pozwalają monitorować rozwój ognia i wyznaczać bezpieczne kierunki natarcia. W akcjach poszukiwawczych wykorzystuje się je do przeszukiwania rozległych terenów w krótkim czasie. W działaniach CBRN z kolei umożliwiają pobór próbek i ocenę skażenia bez ryzyka dla ludzi. Ich wszechstronność sprawia, że stanowią jeden z filarów nowoczesnych metod ratownictwa w Polsce.

Perspektywy rozwoju systemu UAS w PSP

Nowe technologie i automatyzacja operacji

Rozwój systemu UAS w PSP będzie w najbliższych latach skupiał się na dalszej automatyzacji procesów i wdrażaniu nowych technologii. Planowane jest szersze wykorzystanie stacji dokujących, autonomicznych misji oraz analizy danych opartej na sztucznej inteligencji. Integracja z systemami predykcyjnymi umożliwi prognozowanie rozwoju sytuacji pożarowej lub powodziowej w czasie rzeczywistym. Zwiększy to skuteczność działań i ograniczy potrzebę ingerencji człowieka w proces sterowania. Takie rozwiązania wpisują się w globalne trendy rozwoju służb ratowniczych XXI wieku.

Rozszerzanie kompetencji operatorów i integracja z innymi służbami

Ważnym kierunkiem rozwoju będzie również dalsze poszerzanie kompetencji operatorów dronów oraz intensyfikacja współpracy między służbami. PSP już dziś prowadzi wspólne szkolenia z policją, wojskiem i służbami granicznymi, które pozwalają na standaryzację procedur. W przyszłości planuje się także stworzenie centralnej bazy wiedzy o zastosowaniach UAS w działaniach ratowniczych. Dzięki temu możliwa będzie wymiana doświadczeń i rozwój wspólnych projektów badawczo-operacyjnych. Integracja na poziomie krajowym i europejskim otworzy nowe możliwości w zakresie interoperacyjności systemów ratowniczych.

Przyszłość dronów w służbach ratowniczych w Polsce

Drony stały się nieodzownym elementem współczesnych działań ratowniczych, a ich rola w strukturach PSP będzie nadal rosła. Wraz z rozwojem technologii, automatyzacji i sieci łączności U-space, drony będą mogły wykonywać coraz bardziej złożone zadania z minimalnym udziałem człowieka. Ich zastosowanie obejmie nie tylko reagowanie na zagrożenia, ale także profilaktykę i analizę ryzyka. System UAS PSP jest dowodem na to, że nowoczesne technologie mogą realnie wspierać bezpieczeństwo publiczne. Przyszłość ratownictwa w Polsce to synergia doświadczenia ludzi i potencjału maszyn, działających wspólnie dla ochrony życia i środowiska.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami!

Zapisz się na nasz newsletter!